SIEKIERA – narzędzie z historią

siekiera-historia

Kiedy zaczyna się jesień, wielu z nas wyciąga z czeluści warsztatów, szopek, garaży i schowków, swoje zakurzone siekiery i toporki i rozpoczyna sezon łupania. Bo chyba właśnie z przygotowaniem drewna na opał kojarzy się większości ludzi siekiera. Zdarzają się oczywiście wyjątki, które używają tych narzędzi przez cały rok, jak np. drwale. Bywają nawet i takie przypadki, kiedy siekiera staje się lekiem na stres i nudę… ale zacznijmy od początku…

 

SIEKIERA – historia

Siekiera towarzyszy człowiekowi od epoki kamienia (około 10 tys. lat p.n.e.), kiedy to wpadł on na pomysł połączenia kawałka kamienia z kijem.

Siekiera kamienna z Neolitu - Museum of London

Siekiera(obuch)  z okresu neolitu, znaleziona w Tamizie, w hrabstwie Kent.

Od tego pomysłu swój początek bierze kilka podstawowych, prostych, wręcz trywialnych narzędzi: siekiera, topór, maczuga, młotek, motyka. Kiedy zastanowimy się przez chwilę, dojdziemy do wniosku, że to właśnie dzięki tym narzędziom powstała nasza cywilizacja! No bo trudno byłoby zbudować potęgę pierwszych osad, a później wsi i miast bez młotka i siekiery. A topór i maczuga, które zapewniały władzę i bezpieczeństwo naszych przodków? No i nawet ta niepozorna motyka, która zapewniała i często nadal zapewnia wikt całym rodzinom!

Współczesne siekiery nadal przypominają kształtem te pierwotne, jednak materiały obecnie używane do ich produkcji to już często technologia prawie kosmiczna! Współczesny wysokowydajny przemysł wypluwa setki tysięcy takich produktów, które są może i dobre ale brakuje im jednej podstawowej cechy, tak ważnej dla prawdziwych koneserów, duszy!

Na szczęście nadal, na całym świecie, można znaleźć niewielkie rodzinne kuźnie, które od dziesiątek lat, w ten sam niezmienny sposób, odkuwają ręcznie tradycyjne siekiery i toporki. W takich miejscach każde narzędzie jest indywidualnie dopieszczane, tradycyjnie i bez pośpiechu.

 Siekiera myśliwska Gransfors

Siekiera myśliwska szwedzkiej firmy Gransfors Bruks

 

 

BUDOWA  SIEKIERY

Wydawać by się mogło, że budowa tak prostego narzędzia to nie jest żadna filozofia. Jednak okazuje się, że jest to sprawa dość zawiła.

Zacznijmy więc od tego, czym powinien różnić się toporek od siekiery. Toporek powinien być mniejszy, z krótkim trzonkiem do pracy jedną ręką, przeznaczony do prac wykończeniowych. Siekiera natomiast większa, posiadać długi trzonek, który pozwala na zastosowanie większej siły przy pracach związanych ze ścinaniem lub łupaniem pni. To oczywiście sucha teoria, bo w rzeczywistości nazwy te stosowane są w bardzo dowolny sposób, a powyższy podział raczej nie istnieje.

Lepiej sytuacja przedstawia się w kwestii nazw związanych z budową siekiery, które w zderzeniu z przeznaczeniem tego narzędzia wydają się być nad wyraz sympatyczne (m.in. nauszniki, policzek). Oprócz niewielkich nieścisłości, można w jednoznaczny sposób nazwać części składowe tego narzędzia:

 

Budowa siekiery

 

MATERIAŁY

Głowice siekier najczęściej powstają ze stali węglowej. W japońskich siekierach często pojawia się stal wielowarstwowa, gdzie głowica wykonana jest z miękkiego żelaza, a tylko rdzeń – ostrze wykonuje się z twardej stali węglowej. Jest to typowy zabieg stosowany przy produkcji narzędzi japońskich, gdzie stalowe ostrze zapewnia doskonałą ostrość, a miękkie żelazo absorbuje uderzenia.

Najbardziej klasyczne rękojeści powstają z drewna hickory (orzesznika amerykańskiego), które ze względu na długie, zwięzłe i bardzo elastyczne włókna jest znane ze swej doskonałej wytrzymałości i odporności na  obciążenia dynamiczne. Podobne właściwości w naszych warunkach klimatycznych ma drewno jesionu. Coraz częściej stosowane są także rękojeści z tworzywa lub włókna szklanego.

 

PODZIAŁ SIEKIER

Przejdźmy teraz do podziału siekier ze względu na przeznaczenie. Tutaj sytuacja znowu  zaczyna się komplikować, bo kryteriów jest wiele. Postaram się zatem przedstawić w dość ogólny sposób 4 podstawowe grupy siekier i toporków:

Siekiery i toporki do cięcia

Duża siekiera leśna Gränsfors Bruks nr 430– do cięcia w poprzek włókien drewna
– mają szerokie i cienkie ostrze z podwójną fazą
– doskonale nadają się do wycinki drzew, okrzesywania

 

  • Mała siekiera leśna Gränsfors Bruks nr 420
  • Duża siekiera leśna Gränsfors Bruks nr 430
  • Siekiera do ścinania Gränsfors Bruks nr 434

 

Siekiery i toporki do łupania

Duża siekiera do rozłupywania Gränsfors Bruks nr 442– do cięcia/łupania w poprzek włókien drewna
– mają masywną wąską głowicę i grube ostrze z podwójną fazą
– wyposażone są w stosunkowo długi i prosty trzonek
– doskonale nadają się do przygotowywania drewna na opał

  • Toporek do rozłupywania Gränsfors Bruks nr 439
  • Mała siekiera do rozłupywania Gränsfors Bruks nr 441
  • Duża siekiera do rozłupywania Gränsfors Bruks nr 442
  • Młot do rozłupywania Gränsfors Bruks nr 450

 

Siekiery i toporki kempingowe

Toporek outdoorowy Gränsfors Bruks nr 415– do cięcia drewna zarówno w poprzek, jak i wzdłuż włókien
– mają niewielką głowicę i dość krótką rękojeść
– doskonale nadają się do wszelkich działań w terenie (przygotowanie drewna na ognisko, cięcie gałęzi), drobnych prac w gospodarstwie i w ogrodzie

  • Toporek mini Gränsfors Bruks nr 410
  • Jednoręczny toporek Gränsfors Bruks nr 413
  • Toporek outdoorowy Gränsfors Bruks nr 415
  • Siekiera outdoorowa Gränsfors Bruks

 

Siekiery i toporki specjalne

Duża siekiera rzeźbiarska Gränsfors Bruks nr 475– stworzone z myślą o szczególnym zastosowaniu
– ich wymiary i kształty są bardzo różne i zależą zarówno od przeznaczenia, jak i tradycji

 

 

  • Siekiera myśliwska Gränsfors Bruks nr 418
  • Siekiera stolarska Gränsfors Bruks nr 465
  • Siekiera rzeźbiarska Gränsfors Bruks
  • Duża siekiera rzeźbiarska Gränsfors Bruks nr 475
  • Topór ciesielski Gränsfors Bruks nr 480
  • Topór do rzucania Gränsfors Bruks nr 490
  • Topór Wikingów Gränsfors Bruks 

Siekiery do cięcia i łupania znają wszyscy i chyba nie trzeba tutaj wiele tłumaczyć.  Kolejna grupa siekier i toporków kempingowych zaczyna mieć coraz większą rzeszę zwolenników, chociażby ze względu na coraz większą popularność turystyki survivalowej. Ostatnia grupa natomiast zdradza największy potencjał. Siekiery ciesielskie, stolarskie i rzeźbiarskie, kiedyś bardzo popularne, dzisiaj zaczynają powoli wracać do łask. Zapomnieliśmy o nich, ponieważ przez wiele lat były niedostępne na polskim rynku. To produkty niszowe, które nie są w kręgu zainteresowania dużych i popularnych firm, dlatego pojawiły się na naszym rynku stosunkowo późno, wraz z ofertą małych i dość ekskluzywnych producentów, takich jak np. Gransfors Bruks.

Warto dodać, że podczas wyboru odpowiedniej siekiery powinniśmy mieć na uwadze nie tylko rodzaj wykonywanej pracy, ale także takie aspekty jak np. wzrost użytkownika czy gatunek drewna przy którym będziemy pracować.

Chcę tutaj jeszcze wspomnieć o jednej pozycji z tej ostatniej grupy, a mianowicie Toporze do rzucania.

Topór do rzucania Gränsfors Bruks nr 490

Topór do rzucania szwedzkiej firmy Gransfors Bruks

To nietypowy produkt, ponieważ nie służy do pracy, tylko do relaksu! Rzucanie siekierami i toporami ma na świecie wielu zwolenników, organizuje się nawet zawody w tej konkurencji. Ja zapraszam zainteresowanych tym ekstremalnym sportem do odwiedzenia naszego kanału na youtube, gdzie zgrupowaliśmy wiele ciekawych filmów na ten temat!

 Oglądaj filmy o produktach Gransfors Bruks                                                              Oglądaj filmy o toporze do rzucania

 Oglądaj filmy o produktach Gransfors Bruks

Oglądaj filmy o toporze do rzucania

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *